BENEFIETCONCERT op 9 oktober ten voordele van KATRINAHOF – georganiseerd door serviceclub Marnixring Antwerpen Centrum
Op vrijdag 9 oktober speelt pianist Florestan Bataillie een benefietconcert ten voordele van KATRINAHOF. Een unieke gelegenheid om hem aan het werk te zien. Twee van onze cliënten (Dana en Davy) kregen al een streepje voor en mochten Florestan persoonlijk ontvangen en interviewen. Al snel werd duidelijk dat dit geen eenrichtingsgesprek zou worden. Wat volgt is geen klassiek interview, maar een gesprek dat algauw alle kanten uitgaat.
Florestan Bataillie speelde al voor talloze uitverkochte zalen, groot en klein. Hij nam leerlingen van acht tot vierenzeventig jaar onder zijn vleugels en leest componisten als Grieg en Beethoven alsof het buren zijn. Toch is het voor één keer niet hij die het gesprek stuurt. Tegenover hem zitten Dana en Davy, die zelf veel met muziek hebben. De ontmoeting vindt plaats in het workshoplokaal bij KATRINAHOF, waar onder meer begeleidster Wendy muziekles geeft.
Muziek als rode draad
Het ijs is meteen gebroken. Nog voor de eerste vraag gesteld is, vertelt Dana over haar online pianolessen en Davy over zijn muziekuurtje bij begeleidster Wendy. “Wat een luxe,” reageert Florestan, onder de indruk nog voordat hij iets over zichzelf gezegd heeft.
Florestan is geboren in een heel muzikale familie. Hij is begonnen met blokfluit op zijn 6 jaar, de huishoudster van de pastoor was muzikante en gaf muzieklessen in het dorp van waar hij afkomstig is. Zijn vader componeert, zijn moeder is ook heel muzikaal en gaf hem zijn eerste pianolesjes, en ook zijn broer, partner en schoonzus zijn muzikant. Toen hij verder opgroeide werd duidelijk dat hij wel over een muzikaal talent beschikte en ging studeren aan het Conservatorium in Brussel en later ook cultuurmanagement aan de universiteit in Gent, de stad waar hij vandaag nog altijd woont en werkt. Vandaag geeft hij naast zijn fulltime job als pianist, componist drie dagen per week zelf pianoles, aan leerlingen van acht tot vierenzeventig jaar. “Ieder traject is heel persoonlijk, iedereen zit daar met verschillende verwachtingen en achtergronden, heel leerrijk,” zegt hij.
De Vivaldi -vraag
Davy is blijkbaar grote fan van Vivaldi en telkens Florestan een componist noemt, gokt Davy enthousiast: “Vivaldi?” Ook wanneer Florestan vertelt welk stuk hij de avond voordien op een concert speelde, gokt Davy meteen op zijn favoriete componist. Maar het was muziek van Grieg, niet van Vivaldi. “Het was geen Vivaldi,” moet Florestan toegeven, “maar het had wel gekund.” Later legt Florestan uit dat hij aan het applaus van het publiek kan voelen of zijn muziek geraakt heeft. Davy is meteen mee: hij begint zelf te klappen, en trommelt er nog wat bij op de tafel.
Spelen vanuit het hart
Wat voelt Florestan eigenlijk als hij speelt? Is dat hetzelfde als wat het publiek voelt? “Dat is een moeilijke vraag,” geeft hij toe. Het antwoord komt er toch: “Ik probeer me helemaal in te leven in het stuk. Is het een blij liedje, dan word ik daar zelf ook blij van. Gaat het over verdriet, dan denk ik aan iets dat mij ooit verdrietig maakte, en leg ik dat gevoel in mijn spel.” Wat het publiek daarvan voelt, kan hij nooit met zekerheid weten maar soms hoort hij het wel: “Als een uitbundig stuk wordt gevolgd door luid applaus, weet ik dat de mensen begrepen hebben wat ik erin wilde leggen”. Improviseren doet hij daarbij zelden; als klassiek geschoold pianist speelt hij bestaande of zelfgeschreven stukken, geen jazz waarbij improvisatie centraal staat.
Een gesprek over horen en voelen
Het gesprek komt bij Beethoven, één van Florestans favoriete componisten. Hij legt uit dat Beethoven op latere leeftijd volledig doof werd, maar de muziek toch nog perfect kon “horen” in zijn hoofd. Hij had een zodanig goed innerlijk gehoor, een stel hersenen die de muziek altijd hoorde ongeacht of er iemand die speelde of niet. Hij componeerde aan tafel en schreef muziek alsof hij gewoon een tekst aan het schrijven was. Florestan stelt de vraag aan Dana: “wat was er speciaal aan Beethoven?” “Die hoorde niet zo goed,” antwoordt Dana meteen. Florestan is geïnteresseerd en vraagt aan Dana die blind is, of zij ooit heeft kunnen zien? “Neen, ik ben blind van bij de geboorte, ik was een prematuurtje, dus ik heb eigenlijk nooit kunnen zien. Maar ik trek ook mijn plan”.
Meer dan klassieke muziek
Al speelt Florestan zelf vooral klassieke muziek, hij luistert naar vanalles. Hij houdt ook erg van het kleinkunstgenre Kommil Foo noemt hij als voorbeeld, een duo met diepgaande, soms grappige teksten en een theatraal randje dat hem aanspreekt. Zijn autoradio springt voortdurend van zender: van Radio 1 naar Klara voor wat orgelmuziek, en evengoed komen Studio Brussel of Radio 2 aan de beurt. Die brede smaak komt van thuis, vertelt hij: zijn vader bracht hem de klassieke muziek bij, zijn moeder was dan weer fan van rock uit de jaren 70 en 80, Dire Straits, Pink Floyd, en vooral Queen, waar hij nog altijd nostalgisch van wordt. “Muziek is muziek,” vat hij het samen.
Mosselen, spaghetti en muzieksmaak
Die brede smaak vergelijkt Florestan graag met eten: een lievelingsgerecht is heerlijk, maar af en toe iets anders proberen maakt het pas helemaal leuk. Dana is daar kort over: ze houdt niet van mosselen. Wel van spaghetti carbonara net als Florestan, die zweert bij de Italiaanse keuken en het liefst pasta eet met een beetje pikante saus en een glaasje wijn.
Wanneer Davy de kans krijgt vraagt hij naar de hobby’s van Florestan. “Koken, op restaurant gaan, lopen, een beetje sporten om mijn schouders en nek te ontspannen, een beetje krachttraining niet om een bodybuilder te worden (Davy heft zijn armen in de lucht om zijn biceps te laten zien), en wandelen met goede vrienden. “Heel gewone dingen,” zegt hij zelf, “niks speciaals.”
De kracht van muziek en emoties
Hangt zijn muziekkeuze ook af van zijn humeur, zet hij andere muziek op als hij verdrietig of boos is, om er weer snel bovenop te komen? Florestan denkt er rustig over na. Hij heeft ooit iets gehoord dat hem is bijgebleven: Je moet een emotie niet meteen weer verlaten, vindt hij: voel je je droevig, dan mag dat gewoon, en het kan zelfs helpen om er muziek bij op te zetten die daarbij past. “Dan leer je die emotie ook beter plaatsen.” Wie verdriet of boosheid altijd wegduwt en zo snel mogelijk weer vrolijk wil zijn, holt volgens hem een stukje van zichzelf uit. “Je hoeft niet altijd zo snel mogelijk blij te zijn. Verdriet is helemaal ok.”
Kill your darlings – op zoek naar een favoriet
Naar zijn lievelingsstuk vragen is volgens Florestan onmogelijk te beantwoorden, “kill your darlings,” zegt hij in het Engels. Toch laat hij wat namen vallen: het pianoconcerto van Grieg, waarmee hij momenteel een hele tournee doet en dat hij ooit als solist met orkest mocht spelen, en Clair de Lune van Debussy, dat hij enkele jaren geleden opnam. Hij herinnert zich ook een interview met Boris Giltburg, winnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd, aan wie ooit dezelfde vraag werd gesteld. Giltburgs antwoord: het stuk waaraan hij op dat moment werkt, is altijd zijn lievelingsstuk omdat je je er pas volledig in moet smijten om de diepste lagen te vinden. Florestan speelt trouwens graag samen met andere musici; de dag voor het interview nog met een klarinettist en een violist.
Zonder piano, dan zingen we
“Wat als er morgen geen piano meer was, wat dan?” vraagt Dana. Florestan twijfelt niet: dan zou hij zingen, in een koor. Het antwoord brengt hem meteen terug bij Dana, die in een koor zingt, Frapielli, waar ze om de twee weken naar toe gaat. Binnenkort moeten ze optreden en het repertoire ligt al vast: een liedje over de maan, het Engelstalige “Evening Rise,” het “Welles-nietes-lied” waarbij de zangers elkaar al roepend tegenspreken, en een verjaardagslied waarbij de jarigen hun hand opsteken. Davy zit op hete kolen om ook eens mee te mogen naar het optreden van Dana.
Dana en Davy schitteren zelf
Tegen het einde vraagt Davy zelf het woord: “Ik speel trommel en ik wil dit graag laten horen, mag dat?” Het antwoord is meteen ja, en zonder aarzelen speelt hij vol overtuiging een solo op de drum. Even is de pianist publiek en geniet van de overgave van Davy. Dana doet hetzelfde, op haar manier: ze laat een video zien van zichzelf tijdens de voorstelling HOTEL UNIK die we vorig jaar samen met de Academie van Beveren hebben opgevoerd. Het lied “Een ster” dat ze zong tijdens deze voorstelling zingt ze weer luidop mee alsof het gisteren was. Florestan is oprecht verrast: “Amai Dana, jij kan mooi zingen. Dit is echt pakkend.” Even later speelt ze nog twee stukjes op de piano: een fragment uit The Sound of Music en het Engelse volksliedje Greensleeves.
Klassieke muziek voor iedereen
Misschien wel de belangrijkste vraag van het gesprek: kan iemand die nooit klassieke muziek heeft gehoord, toch van zijn concert genieten? Florestan is daar duidelijk over. Hij komt niet op het podium om er stilletjes een uur door te spelen en weer te verdwijnen, hij praat en legt uit wat een stuk bijzonder maakt, wie de componist was, waar je op kan letten. Hij vergelijkt het met een bakker die fantastische croissants maakt zonder daarom evenveel van muziek te moeten weten: iedereen heeft zijn eigen achtergrond, opleiding, talent en interesses en dat is voor hem geen drempel maar net een uitnodiging. Voorkennis is voor zijn concerten dan ook geen vereiste, alleen maar zin om te luisteren.
Een concert in voorbereiding
Wat hij op 9 oktober precies zal spelen, weet Florestan zelf nog niet. “Dat moet ik nog uitdenken,” zegt hij. En dat is minder vreemd dan het klinkt: hij zit momenteel nog volop in dit concertseizoen, met deze maand nog verschillende voorstellingen op de planning. Pas in de zomer stelt hij zijn programma voor het najaar samen, als de drukte van nu wat geluwd is.
Een ontmoeting met een gouden randje
Als het gesprek afloopt, keert Florestan zich naar Dana en Davy: “Ik ben heel erg onder de indruk van wat voor leuke dingen jullie hier allemaal doen.” Het bezoek eindigt bij de piano, voor een foto: met drie blije mensen die hebben kunnen vertellen over hun passie: MUZIEK!
Wie dit gesprek leest, zal Florestan Bataillie op 9 oktober met andere oren beluisteren. Het benefietconcert ten voordele van KATRINAHOF gaat door op vrijdag 9 oktober in de AMUZ kerk te Antwerpen. Tickets zijn nu te koop via deze link.
Hopelijk tot dan!
